عبد الحسين خان ملك المؤرخين ( لسان السلطنه )

722

مرآت الوقايع مظفرى ( فارسى )

شده شرايطش از اين قرار است : حكومت تبت مبلغ يك كرور ليرهء انگليسى از بابت خسارت جنگ در ظرف مدت سه سال بايد به دولت انگليس بدهد و سربازان انگليسى بايد در جلگهء ( شومپل ) اقامت نمايند تا اين وجه غرامت جنگ وصول شود . بدون اطلاع انگليس هيچ نقطه از نقاط مملكت تبت به دولت ديگر واگذار نشود و هيچ كدام از دول خارجه حق مداخله در امور تبت يا اينكه حق امتياز ساختن راه شوسه « 1 » يا راه‌آهن يا تلگراف يا تحصيل انحصار معدن در خاك تبت ندارند . ژاپون و روس در عشر اول شعبان المعظم 1322 ، در موكدن ميان ژاپون و روس رزم سختى شد و شصت هزار نفر از لشكر روس كشته و زخمى شد و دود و بخار توپ و تفنگ هوا را تيره و تار ساخت و ابر ايشان را از آن دود و غبار فروگرفت و باران سخت باريد ، احتمال مىرود كه اين جنگ كار روس‌ها را به كلى از هم بپاشد كه ديگر هيچ جور « 2 » برابرى با ژاپون ننمايد . طهران از آن‌وقت كه عين الدوله روى كار آمده و مواجب‌ها را قطع ، به كلى بازار علم در طهران كاسد شد و هنروران در حضور عين الدوله بىقيمت مىباشند . ازجمله مخارج مدرسهء دار الفنون را مقطوع ساخته از اين جهت كار مدرسه به كلى از هم پاشيد و چهار صد شاگرد مدرسه در ماه شعبان به سى نفر رسيد . چيزى برنيايد كه درش بسته شود . اگر شاهزاده يك سال ديگر بر سر كار باشد ، اسم كتاب و علم از نظرها محو مىشود . ايران در پنجم رمضان المبارك 1322 ، مظفر الدين شاه قاجار براى پيشخدمت‌هاى خود نقل مىكرد ، كه من سه چيز را در دنيا دوست مىدارم و ساير چيزهاى عالم پوچ است : خوردن . شكار كردن . جماع كردن !

--> ( 1 ) . در متن : شسه . ( 2 ) . متن : هيجور .